Prof. Dr. Orta: Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta

Trakya, son 90 yılın en kurak dönemini yaşarken, İstanbul'un su ihtiyacını karşılayan barajlardan Kırklareli'nin Vize ilçesinde bulunan Kazandere ile Pabuçdere barajları yağış olmaması nedeniyle kurudu. Prof. Dr. Halim Orta, "Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta" dedi.

2020-12-15 11:25:53 turkiye
Prof. Dr. Orta: Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Arazi ve Su Kaynakları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, yağışların olmaması nedeniyle kuraklığın artığını ve Türkiye’nin son iki yıldır ciddi bir kuraklık yaşandığını söyledi.

Türkiye’nin meteorolojik ve tarımsal kuraklığın tehlikesi altında bulunduğunu söyleyen Prof. Dr. Orta, İstanbul, İzmir gibi büyükşehirlerdeki barajların doluluk oranlarının yüzde 25-30’lara kadar düştüğünü belirterek, Trakya’daki durumun daha farklı olduğunu ifade etti.

‘ELZEM OLARAK YER ÜSTÜ SU KAYNAKLARINI GELİŞTİRMEMİZ GEREK’

Trakya’da daha ziyade yer altı su kaynaklarının kullanıldığını belirten Orta, şunları söyledi:

* Trakya’da maalesef içme kullanma suyu olarak biz daha ziyade yer altı su kaynaklarını kullanıyoruz. Bizde de boyu daha vahim.

Nasıl vahim, örneğin düşecek yağışlarla İstanbul yer üstü kaynakları kullandığı için kısa sürede toparlayabilirken kuyu sularının yer altı sularının derin su kuyularını kullanan bölgelerde bu toparlanma daha gecikebilir ve sıkıntılarla karşılaşabiliriz.

Zaten Türkiye su zengini bir ülke değil. Şöyle değil, şimdi yıllık kişi başına düşen su potansiyeli 1000 ila 2 bin metreküp bölü yıl olan yani kişi başına yılda 1 ila 2 metreküp düşen ülkeler ve bölgeler her an su sıkıntısıyla karşı karşıya olan ülkeler demektir.

Bizim ülkemiz de bugün 95 milyar metreküp civarın da kullanabileceğimiz yer üstü su kaynağımız var. 12 milyar metreküpte su altı kaynağımız var. 3-4 metreküp sınır aşan sularımızdan toplarsak 110 milyar metreküp suyumuz var.

110 milyar metreküp suyu 82 milyon nüfusumuza bölsek aldığımız göçlerle daha başka bizim şu anda yıllık su potansiyelimiz 1300-1350 metreküp bölü yıl kişi başına.

Dolayısıyla biz zaten her an su kısıtıyla karşılaşabilecek sıkıntılı ülkeler içindeyiz. Bu bir yanlış algıdır. O nedenle çok kısa sürede elzem olarak yer üstü su kaynaklarını geliştirmemiz gerekir.

‘KURAKLIK TEHLİKELİ BOYUTTA’

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Biyosistem Mühendisliği Arazi ve Su Kaynakları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, kuraklığın tehlikeli boyutta olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta. Tehlike boyutları şu, insanlık tarihine baktığımızda var olduğundan beri 3 şeyden korkmuş insanlar. Açlık-kıtlıktan korkmuşlar, salgın hastalıktan korkmuşlar, savaşlardan korkmuşlar.

Bu nedenle devamlı kaçarak gıda arayarak hastalıktan ve savaştan kaçarak dünya düzeyine yayılmışlar. Son 100 yılda bunlara biraz ara verilmiş gibiydi.

Ne oldu son 100 yıla baktığınız da açlık ve kıtlık önemli düzeyde dünyanın birçok bölgesinde azalmış idi. Salgın hastalıkların çoğu kontrol altına alınma noktasında idi, savaşlar ve barışlarda insan hakları evrensel beyannamesinden epey yoluna girmeye başlamıştı. Şu anda iki tane sıkıntı ile karşı karşıyayız.

* Bir tanesi gıda güvenliği, ikincisi de salgın hastalıklar ile mücadele. Yani baktığınız da dünya kurulduğundan bu yana o temel etkiden çokta bir şey değişmemiş onu görüyoruz.

*Onlar halen insanı yaşamı tehdit etmeye devam ediyor. Sıkıntı hakikaten büyük şöyle büyük. Bir an önce bu farkındalığı yaşamamız lazım. Eğer bu farkındalığı yaşamazsak nedir bu farkındalık.

Bugün yaşadığımız olayın esas müsebbibi küresel ısınma ve iklim değişikliği. 2015’te Fransa Paris’te iklim değişikliği panelinde 2 bin 100’e kadar yani bu yüz yılın sonuna kadar ısınmanın beş santigrat dereceyi bulacağı söylendi. Tüm katılımcılar ortak bir kararla bunu iki santigrat derecede tutacağını vaat ettiler.

Sözleşmenin altına imza koydular. Yapılan çalışmalar şunu gösteriyor. Eğer bir bölgede, bir ülke de bir kıta da bir coğrafyada yıllık ortalama sıcaklık 1 ile 1,5 derece artsa bile yağış yüzde 10 düşüyor. Yüzde 10 yağış düşerse ne olur? Yağış yüzde 10 düşürse akarsu debileri yüzde 40-70 düşüyor, yarısı gidiyor.

*  Dolayısıyla bunun önüne geçebilmenin yegane yolu küresel ısınmayı durdurmadan geçiyor. Şu anda esas sıkıntı iklim bilimcilerine göre soğuma yaşamamız gereken bir dönemde biz ısınmayı yaşıyoruz. Ciddi bir ısınma.

‘KÜÇÜK BARAJ VE GÖLETLER YAPMAMIZ LAZIM’

Prof.Dr. Halim Orta, su depolamanın çok önemli olduğunun altına çizerek, suyu depolamak için eko sistemli değiştirmeyen küçük depolama tesisleri olan göletler ve barajlar yapılmasıyla biran önce yer üstü su kaynaklarının kullanılması gerektiğini kaydetti. Orta, şunları söyledi:

Trakya’da şu anda bizim 2.8 milyar metreküp yer üstü suyumuz, 0.4 metreküp yer altı suyumuz var. Ama biz maalesef bu 2.8 milyar metreküp yer üstü suyunu bahsettiğim gibi hatta bununla ilgili olarak bir projede yapmıştık.

*Trakya’nın 750 köyü var dedik ki, her köye bir gölet. Her Organize Sanayi Bölgesi’ne bir baraj, bir gölet. Yani yer altı suyunu kullanmayalım dedikçe bizim yer altı suyu beslenmemiz 0.4 milyar metreküp şu anda tahminimize göre. Sanayi ağırlıklı olmak üzere kullanım 1.5 milyar metreküp. Yani dört katı su kullanıyoruz.

* Bu da yer altı su tablasını korkunç derecede aşağıya çekiyor. Yani ben bölgede 30 yıldan beri arazide su kaynakları çalışan bir bilim insanı olarak 20-25 yıl önce 70-80 metrede olan Ergene’deki su tablası bugün 400 metreleri aşmış durumda.

Ne yapacağız ekosistemi ve doğal dengeyi bozmayan etkilemeyen küçük ve orta ölçekli gölet ve barajlar yapmamız lazım ve bunları alternatif kullanımı, örneğin normal yıllarda hayvan içmesinde, tarımsal sulamada kullanırken sıkıntılı dönemde derhal bunları içme ve kullanma suyu olarak yerleşim bilimlerine tahsis etmemiz lazım.

Puan Durumu
  • TakımlarPO
  • 1 Galatasaray 57 26
  • 2 Beşiktaş 54 25
  • 3 Fenerbahçe 54 26
  • 4 Trabzonspor 48 26
  • 5 Hatayspor 45 26
  • 6 Aytemiz Alanyaspor 42 26
  • 7 Gaziantep FK 40 26
  • 8 Fatih Karagümrük 40 26
  • 9 Göztepe 35 26
  • 10 Antalyaspor 34 26
  • 11 Sivasspor 32 25
  • 12 Atiker Konyaspor 31 25
  • 13 Evkur Yeni Malatyaspor 31 26
  • 14 Kasımpaşa 29 26
  • 15 Çaykur Rizespor 28 26
  • 16 Kayserispor 25 25
  • 17 Başakşehir 25 26
  • 18 BB Erzurumspor 25 26
  • 19 Denizlispor 21 26
  • 20 Gençlerbirliği 21 25
  • 21 MKE Ankaragücü 20 25
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Giresunspor 53 24
  • 2 Yilport Samsunspor 50 24
  • 3 Istanbulspor 46 24
  • 4 Altınordu 44 24
  • 5 Adana Demirspor 42 24
  • 6 Altay İzmir 41 24
  • 7 Keçiörengücü 39 24
  • 8 Tuzlaspor 38 23
  • 9 Bursaspor 34 24
  • 10 Royal Hastanesi Bandirmaspor 31 24
  • 11 Ümraniyespor 31 24
  • 12 Adanaspor 26 23
  • 13 Menemenspor 26 23
  • 14 Balıkesirspor 24 23
  • 15 Boluspor 23 23
  • 16 Akhisar Belediyespor 19 24
  • 17 Ankaraspor 14 23
  • 18 Eskişehirspor 7 24
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Manchester City 62 26
  • 2 Manchester United 50 26
  • 3 Leicester City 49 26
  • 4 West Ham United 45 26
  • 5 Chelsea 44 26
  • 6 Liverpool 40 25
  • 7 Everton 40 24
  • 8 Tottenham Hotspur 39 25
  • 9 Aston Villa 39 24
  • 10 Arsenal 37 26
  • 11 Leeds United 35 26
  • 12 Wolverhampton Wanderers 34 26
  • 13 Crystal Palace 33 26
  • 14 Southampton 30 25
  • 15 Burnley 28 26
  • 16 Brighton & Hove Albion 26 26
  • 17 Newcastle United 26 26
  • 18 Fulham 23 26
  • 19 West Bromwich Albion 17 26
  • 20 Sheffield United 11 25
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Atlético Madrid 55 23
  • 2 FC Barcelona 53 25
  • 3 Real Madrid 52 24
  • 4 Sevilla FC 48 24
  • 5 Real Sociedad 41 24
  • 6 Real Betis 39 25
  • 7 Villarreal CF 37 24
  • 8 Granada CF 33 25
  • 9 Levante UD 32 25
  • 10 Athletic Club 30 24
  • 11 RC Celta 30 25
  • 12 CA Osasuna 28 25
  • 13 Getafe CF 27 25
  • 14 Valencia CF 27 25
  • 15 Cádiz CF 25 25
  • 16 SD Eibar 22 25
  • 17 Real Valladolid 22 25
  • 18 Deportivo Alavés 22 25
  • 19 Elche CF 21 24
  • 20 SD Huesca 20 25
  • Detaylı puan durumu için tıklayın